السيد عبد الحسين الطيب
33
اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى)
قرار دهند و معامله با فرستنده آنها باشد ، بايد عاقل باشند با مجنون معامله صحيح نيست مختار باشند معامله جبرى صحيح نيست ، بايد مالك باشند يا وصى مالك يا وكيل مالك معامله فضولى محتاج باذن مالك است ، بايد محجور نباشد كسانى كه ممنوع التصرف هستند از طرف شرع معامله آنها صحيح نيست . و اما شرائط عوضين بايد از اعيان نجسه نباشد مثل سگ و خوك و ميته و خون و عذره بلى عبد كافر و لو نجس العين است مانعى ندارد ، و امروز در ميان مسلمين تمام اينها را طرف معامله قرار ميدهند هم سگ ميفروشند هم خوك هم خون هم عذره هم ميته بايد ماليت داشته باشد اشيايى كه ماليت ندارد معاملهء آن صحيح نيست مثل حشرات ، و مباحات اصليه تا مادامى كه حيازت نشده ، بايد آلات لهو و لعب مثل آلات قمار و ساز و آواز و اشباه آنها نباشد ، بايد مجسمه ذى روح نباشد و غير اينها از چيز - هايى كه در شريعت مطهره حرام است . و از جمله شرائط بايد عوضين معلوم باشد بيع مجهول جايز نيست و باطل است مثلا چيزهايى كه در اين جعبه يا در اين بسته است بفروشد ، مقدار هم بايد معلوم باشد يا بكيل يا به وزن يا بعدد يا بزرع يا بمشاهده هر كدام بجاى خود ، بايد تقلب در جنس هم نباشد كه چيز ديگرى را بجاى ديگرى بفروشد يا خلط كند روغن نباتى بجاى حيوانى بفروشد ، چاى داخلى بجاى خارجى ، گوشت ميش را بجاى نر بفروشد و هكذا . و اما شرايط عقد و معامله چهار قسم معامله داريم نقد نسيه سلف كالى بكالى . نقد آنكه ثمن و مثمن هر دو نقد باشد تحويل دهد و تحويل بگيرد ، نسيه آنكه جنس نقد و ثمن مدت داشته باشد و بايد مدتش معلوم باشد مدت مجهول جايز نيست ، سلف عكس نسيهء ثمن نقد و جنس مدت معلوم داشته باشد ، كالى بكالى اينكه هر دو مدت دارد و اين باطل است . و معاملات هم دو قسم است يا صيغهاى عربى يا فارسى يا لغات ديگر ، معاملاتى كه بدون صيغه باشد فقط داد و ستد است و اين تا مادامى كه تصرف نكرده حق رجوع دارد . و بالجمله باب معاملات احكام بسيار دارد و بالاخص باب خيارات خيار عيب